Archiefwetenschap en gegevensbeheer zijn sectoren die de laatste jaren een hoge vlucht hebben genomen. Deze evolutie vertaalt zich in een hernieuwd opleidingsaanbod in Franstalig België. Tijd voor een overzicht, met het nieuwe academiejaar in zicht.
De archiefproblematiek binnen Justitie is helaas een gekend fenomeen. Denk aan plaatsgebrek, ongeschikte infrastructuur, schimmelvorming… Tijdens deze legislatuur zet Justitie in nauwe samenwerking met het Rijksarchief belangrijke stappen om het tij te keren. Voorlopig orgelpunt van deze samenwerking is de publicatie van een herziene archiefselectielijst voor gerechtelijke archieven. De impact hiervan op het archiefbeheer van de hoven en rechtbanken kan moeilijk overschat worden.
De Databank voor Akten van de Burgerlijke Stand (DABS) is een centrale databank waarin alle akten van de burgerlijke stand voortaan worden bewaard en beheerd. Deze centrale databank komt in de plaats van de lokale registers die voorheen per gemeente/consulaat werden bijgehouden. Met de DABS wordt de overstap gemaakt naar gestandaardiseerde, gedocumenteerde en uniforme akten.
Op 4 mei 2023 gaf het Rijksarchief aan de gemeente Gerpinnes het origineel koninklijk besluit van 1 maart 1962 terug waarmee de voormalige gemeente Villers-Poterie haar wapenschild verkreeg. Het document werd eerder verkocht op een rommelmarkt in het Antwerpse.
De databank van de Commissie voor de schadeloosstelling van de leden van de Joodse Gemeenschap werd op 7 februari 2023 overgemaakt aan het Algemeen Rijksarchief. De informatie die ze bevat, is een waardevolle getuigenis van de inspanningen die de Belgische autoriteiten in het begin van de 21ste eeuw hebben geleverd om de slachtoffers van de Shoah te vergoeden.
Het Rijksarchief lanceerde in februari een grote bevraging naar het digitaal archief dat ‘leeft’ bij de federale overheidsdiensten en hoe het beheerd wordt. Het doel? Archiefvormers beter kunnen adviseren door hun problemen te identificeren. En in kaart brengen wat er in de toekomst op het Rijksarchief afkomt.
Enkele jaren voor de viering van zijn tweehonderdjarig bestaan heeft België eindelijk een wetgeving over de verplichte declassificatie van geclassificeerde stukken. De nieuwe wet betekent een grote stap voorwaarts in de richting van meer transparantie, democratische controle en ontsluiting van de archieven voor de burger en voor onderzoek.
Het Rijksarchief heeft een belangrijke toezichtsfunctie wat een correct archiefbeheer door overheidsdiensten betreft. Daartoe publiceren we richtlijnen en aanbevelingen, verzameld op de profielpagina 'Ambtenaar'. Een jaar geleden werd begonnen met een opfrissing van deze onlineadviezen voor ambtenaren. Het doel? Actualisering van teksten en structuur, maar ook toevoeging van actuele thema’s zoals SharePoint, elektronische archiveringsdiensten (Digital Act) en milieubewust archiveren. In de nieuwe structuur is een grotere rol weggelegd voor digitaal archief binnen klassieke archiefthema’s, zoals informatie bewaren, ordening en naamgeving en archief in nood (bedreigingen voor/schade aan archief). Om alle pagina’s gemakkelijk terug te vinden, werd ook een kennisbank toegevoegd.
Lokale overheden in Vlaanderen vernietigen vandaag hun archiefdocumenten via een aanvraag bij het Rijksarchief op basis van goedgekeurde selectielijsten of via het Serieregister. Vanaf 1 januari 2024 zijn die selectielijsten niet meer geldig. Vanaf dan kan een vernietigingsaanvraag bij het Rijksarchief enkel nog in uitzonderlijke gevallen.
Het Rijksarchief ontving van 1 tot 15 september 2022 een delegatie van het Institut National des Archives du Congo (INACO). Het bezoek kaderde binnen het project DIGICOLJUST, dat de koloniale militaire rechtscolleges (1885-1960) bestudeert. Daarvoor werd reeds samengewerkt met de ULB en de VUB en voortaan dus ook met de Congolese collega’s van het INACO. Het doel? Gezamenlijk archiefbeheer uitbouwen.
