Serge Ghiste was een lokale geleerde in de brede zin van het woord. Hij was nieuwsgierig naar alles wat met zijn geboortestad Bergen te maken had. Zijn rijke en methodisch geordende archieven worden vandaag bewaard in het Rijksarchief Bergen. De inventaris van dit bestand is onlangs verschenen.
Serge Ghiste, geboren in Bergen op 16 maart 1934 en er overleden op 20 maart 2021, behaalde in juni 1955 zijn diploma als ingenieur-technicus in openbare werken en geologie aan het Institut Reine Astrid van Bergen (IRAM). In 1957 begon hij zijn loopbaan als leraar, eerst in Erquelinnes en vervolgens aan het IRAM en de École Saint-Luc in Bergen.
In 1960 behaalde hij zijn diploma pedagogische vaardigheden. Naast zijn activiteit als leraar werkte hij mee in het laboratorium voor bodemmechanica van het Institut Supérieur Industriel Catholique du Hainaut (ISICH), waarvan hij van 1972 tot 1997, het jaar van zijn pensionering, directeur was. Hij werkte er mee aan de opmaak van geotechnische kaarten van de regio Bergen, Saint Ghislain, Charleroi en omgeving. In 1978 behaalde hij het diploma van industrieel bouwkundig ingenieur.
Van kinds af aan was hij gepassioneerd door de geschiedenis van zijn geboortestad, met een specifieke belangstelling voor de wijk Havré en haar voorsteden. Als historicus van de Sint-Niklaaskerk van Havré was hij de auteur van een reeks van vijf boeken over de geschiedenis van deze kerk van de 13de tot de 18de eeuw.
Serge Ghiste was niet alleen een aandachtig waarnemer, maar ook een actieve deelnemer aan het culturele leven van Bergen. Hij was lid van talrijke verenigingen en vanaf 2000 ook van de kerkfabriek Sint-Niklaas van Havré.
Gedurende zijn hele leven verzamelde hij documentatie over een hele reeks onderwerpen die verband houden met Bergen, zijn geschiedenis en zijn folklore. Als samensteller, verzamelaar en chroniqueur heeft hij deze rijke documentatie op vrij systematische wijze geordend en de informatie gegroepeerd op basis van thematische dossiers.
Het Maison de la Mémoire de Mons stond aanvankelijk in voor de bewaring van zijn persoonlijke archief en schonk het vervolgens in januari 2023 aan het Rijksarchief Bergen.
Het eerste deel van de inventaris bestaat uit kaarten en plattegronden met betrekking tot de geologie en de geschiedenis van Bergen en omgeving, waaronder de vestingwerken die tijdens de Nederlandse periode, van 1815 tot 1830, werden opgetrokken.
Het tweede deel omvat documentatiemappen die alfabetisch op thema zijn gerangschikt. Ze hebben betrekking op culturele verenigingen, projecten in verband met de aanduiding van Bergen als culturele hoofdstad in 2015, de “ducasse” (kermis, volksfeest) van Bergen (met onder meer een studie van Georges Raepers, scenarioschrijver van het zogenaamde "Lumeçon"-gevecht (gevecht van Sint-Joris met de draak), efemeriden met betrekking tot Bergen, de geologie en Henegouwen. De geschiedenis van Bergen wordt vanuit verschillende invalshoeken bekeken: culturele geschiedenis, geschiedenis van de stedelijke ontwikkeling, economische en sociale geschiedenis, geschiedenis van het onderwijs, geschiedenis van de ziekenhuizen en de gezondheidszorg, gerechtelijke geschiedenis, militaire geschiedenis, politieke geschiedenis, geschiedenis van pers en drukkerij, religieuze geschiedenis, prehistorie, Romeinse tijd, geschiedenis van de verkeerswegen en communicatiemiddelen, geschiedenis van de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Daarna volgen dossiers over de geschiedenis van verschillende wijken van Bergen, vervolgens over Sint-Waltrudis, de stichtster van de stad, en over de kapittelkerk die haar naam draagt, met talrijke foto's, met name van de werkzaamheden voor het vrijmaken van de omgeving van de kapittelkerk tussen 1896 en 1898. Het derde deel van de inventaris bevat afbeeldingen van Bergen.
De inventaris
De nieuwe inventaris is gratis online beschikbaar via onderstaande links.
NIEBES Pierre-Jean, Inventaire des archives de Serge Ghiste: Érudit Montois (19e siècle – 2021), reeks Inventarissen Rijksarchief te Bergen nr. 222, publicatie nr. 6604, Algemeen Rijksarchief, Brussel, 2025.
